Desembrood bakken in een gietijzeren pan: van starter tot geurend brood (no-knead)

Er gaat niets boven de geur van versgebakken brood dat uit de oven komt. Zeker niet als het brood is dat je helemaal zelf gemaakt hebt in een gietijzeren pan! Wil je ook je eigen (desem) brood bakken in een gietijzeren pan? In deze blog lees je hoe je dat doet. Maak je geen zorgen, als ik brood kan bakken in een gietijzeren pan, dan kan jij het ook! Ik deel mijn persoonlijke ervaring met het bakken van desembrood in een gietijzeren pan, inclusief een basisrecept, een uitleg over hoe je je eigen starter maakt, en mijn tips voor het gebruik van een gietijzeren braadpan. Of je nu een beginnende broodbakker bent of al wat ervaring hebt, ik hoop dat dit artikel je inspireert om zelf aan de slag te gaan. Overigens heb ik het in dit artikel over desembrood, omdat ik dat graag bak, maar je kan natuurlijk ook gewoon deeg maken met gist. Dat kan je nog steeds bakken in een gietijzeren pan.

Brood bakken in een gietijzeren pan maakt een broodbakmachine overbodig.

Het mooie van brood bakken in een gietijzeren pan is dat je er helemaal geen ingewikkelde oven of speciale apparatuur voor nodig. Een eenvoudige gietijzeren braadpan is alles wat je nodig hebt om een prachtig, knapperig brood te bakken. Je hebt dus geen speciale gietijzeren broodpan nodig om brood in te bakken. Het kan natuurlijk wel als je er eentje wil aanschaffen. Wij maakten een overzicht met de beste gietijzeren broodpannen, hierin staan ook ‘gewone’ gietijzeren braadpannen. Want een standaard gietijzeren braadpan is prima om brood in te bakken. Het voordeel van een goede gietijzeren pan is dat je die ook voor talloze andere gerechten kan gebruiken.

Een goede gietijzeren braadpan die ik zelf ook heb is deze klassieke braadpan van Staub. Een prima alternatief met een zachter prijskaartje is deze basic gietijzeren braadpan van BK. We schreven trouwens ook een uitgebreide koopgids over ‘de beste gietijzeren braadpan‘.

Mijn eerste ervaring met brood bakken in een gietijzeren pan

Ik herinner me nog goed de eerste keer dat ik besloot desembrood te maken. Het was zo’n dag dat alles goed liep met mijn toen nog newborn en ik ineens tijd over had tussen de draagzak slaapjes en voedingen door. Ik had van vrienden op Instagram voor de zoveelste keer mooie broden voorbij zien komen, met perfect ronde vormen en diepe sneeën in de korst. Dat wilde ik ook. Maar het idee van een eigen starter maken, een natuurlijk gistmengsel dat je zelf voedt, vond ik erg intimiderend. Toch wilde de streber in mij perse met een desemstarter werken in plaats van gewoon gist. Omdat ik graag alles goed wil weten zodat ik goed voorbereid ben, kocht ik het boek Over rot 2.0, om me te verdiepen in de wereld van fermenteren. En wat bleek: een desemstarter is eigenlijk gewoon een gefermenteerd meelprutje ;-). Meel met water dat je in een potje op t aanrecht z’n werk laat doen.

Nadat ik mijn starter had opgezet, was ik verkocht. Het was zo leuk om te zien hoe dat simpele mengsel van water en meel begon te borrelen en groeien – en daarbij een geur ontwikkelde die me deed denken aan een studentenkroeg op zondagochtend, met overal nog lege bierflesjes. Oke, dat is misschien wel een beetje vies. Door het leuke proces was het makkelijker voor me om geduldig af te wachtten totdat mijn starter klaar was. Dat duurt namelijk ongeveer een week. Maar daarna heb je wel wat: je kan je starter namelijk onderhouden en daarna jarenlang gebruiken. Er zijn verhalen van starters van 40 jaar oud!
 
Maar goed, toen mijn starter klaar was ging ik aan de slag met mijn brooddeeg. Voor mijn eerste desembrood poging gebruikte ik een recept waarbij het deeg maar een halve dag hoefde te rijzen. Maar daar tegenover stond dat je het zelf een hele tijd moest kneden (minstens een half uur) om het op een juiste temperatuur te krijgen. Door het kneden zou het ook helemaal goedkomen met de structuur van het brood als het uit de oven zou komen. Dit is me eerlijk gezegd niet bevallen: het was echt mega zwaar voor mijn handen en armen om zo lang te kneden! Als begint met brood bakken kan ik je dus echt aanraden om een recept te kiezen waarbij je niet zo lang hoeft te kneden en waarbij je je deeg gewoon een nacht lang laat rijzen. Deze methode heet no-knead sourdough en eigenlijk bak ik mijn broden nu 9 van de 10 keer zo. Het voordeel van brood bakken in een gietijzeren pan is trouwens ook dat de ovenrijs makkelijker gaat. Nog een excuus dus om minder hard te kneden. Geen excuus trouwens om het deeg minder strak op te maken, daarover later meer.

Overigens: de smaak van mijn eerste brood was wel perfect, en hij was fantastisch gerezen in de oven, dus mijn kneedkunsten hebben wel zijn vruchten afgeworpen. Maar de smaak van mijn no-knead desembroden is minstens zo goed.

Hoe maak je een desemstarter?

Een desemstarter is een mengsel van bloem en water dat de natuurlijke gisten en bacteriën uit de lucht en de bloem zelf aantrekt. Deze micro-organismen zorgen ervoor dat je brood kan rijzen en dat het die karakteristieke lichtzure smaak krijgt. Het maken van een starter is eenvoudiger dan het klinkt, maar het kost tijd en geduld.

Ingrediënten voor een basisstarter:

• 100 g volkorenmeel (tarwe of rogge)
• 100 ml kraanwater

Stappen:

1. Meng het meel en water in een glazen pot. Roer goed door tot er geen klontjes meer zijn.
2. Dek de pot losjes af met een doek of een deksel dat niet helemaal dichtzit (de starter moet kunnen ademen).
3. Laat het mengsel 24 uur op kamertemperatuur staan. Je zult waarschijnlijk nog niet veel activiteit zien, en dat is normaal.
4. De volgende dag verwijder je de helft van het mengsel en voeg je 50 g volkorenmeel en 50 ml kraanwater toe.
5. Dit proces herhaal je dagelijks. Na ongeveer 5–7 dagen zou je starter moeten bubbelen en een aangename, lichtzure geur moeten hebben. Dat betekent dat hij klaar is voor gebruik. Ik heb gemerkt dat een starter veel sneller klaar is en gaat leven in de zomer dan in de winter.

Tip: een gezonde starter ruikt friszuur en heeft veel kleine belletjes. Als hij te sterk ruikt of een roze/gele schijn krijgt, gooi hem dan weg en begin opnieuw. Of verwijder 90% en bouw hem vanuit daar weer op.

Basisrecept no knead desem brood in een gietijzeren pan

Nu je starter klaar is, kan je aan de slag met het brood. Voor dit recept heb je slechts een paar eenvoudige ingrediënten nodig en je gietijzeren braadpan.

Ingrediënten:

• 500 g tarwebloem (of een mix van tarwe en volkoren)
• 350 ml water (lauw)
• 100 g actieve starter
• 10 g zout

Bereidingswijze:

1. Alles mengen
   Doe de bloem, het water, de starter en het zout samen in een grote kom. Meng met een lepel of je handen tot alles goed opgenomen is. Het hoeft niet glad te zijn, alleen geen droge stukken bloem meer.
2. Nacht laten rijzen
   Dek de kom af met een vochtige theedoek of een deksel. Laat het deeg 8–12 uur op kamertemperatuur rijzen (bij voorkeur rond 20°C). Het deeg moet in volume verdubbelen en luchtig aanvoelen.
3. Vormen
   Stort het deeg voorzichtig op een met bloem bestoven werkblad. Vouw de zijkanten naar binnen om spanning op te bouwen en vorm een bol.
4. Tweede rijs (optioneel, voor extra luchtigheid)
   Leg de deegbol in een met bloem bestoven rijsmandje (of kom met een theedoek). Laat nog 1–2 uur narijzen op kamertemperatuur. Heb je weinig tijd? Dan kun je dit ook overslaan en meteen bakken.
5. Oven en pan voorverwarmen
   Zet je gietijzeren braadpan met deksel in de oven en verwarm 30 minuten voor op 230°C.
6. Bakken
   Leg het deeg in de hete pan, maak met een scherp mes een paar inkepingen bovenop en doe het deksel erop. Bak je brood 30 minuten met deksel. Haal daarna het deksel van de pan af en laat je brood nog 15–20 minuten zonder deksel afbakken voor een knapperige korst
7. Afkoelen
   Haal het brood uit de gietijzeren pan en laat volledig afkoelen op een rooster.

Waarom brood bakken in een gietijzeren pan?

Een van de geheimen van een goed desembrood is stoom tijdens het bakken. De gietijzeren braadpan werkt als een mini-stoomoven. Door het deksel te sluiten, blijft het vocht in het brood gevangen en kan het deeg goed rijzen voordat het een knapperige korst krijgt. Bovendien verdeelt gietijzer de hitte gelijkmatig, waardoor je brood mooi goudbruin bakt.
Persoonlijk vind ik dat het gebruik van een braadpan ook gewoon stoer. Ik voel me altijd een echte bakker. Het deeg voorzichtig in de hete pan leggen, het deksel erop, en even wachten tot de geur van brood zich door het huis verspreidt.

Conclusie

Desembrood bakken in een gietijzeren braadpan is toegankelijk voor iedereen, ook voor beginners. Het vereist wel tijd, geduld en liefde voor het proces. Maar als je het eenmaal doet, begrijp je waarom zoveel mensen verliefd worden op desembrood. De starter is je trouwe metgezel, de braadpan je beste vriend in de keuken, en het eindresultaat is pure voldoening: een knapperige korst, een zachte binnenkant en een smaak die je alleen krijgt als je er zelf tijd en aandacht in steekt.
Dus pak een pot, wat bloem, water en zout, en ga brood bakken in een gietijzeren pan. Je huis zal gevuld zijn met de geur van versgebakken brood, en je hart met een gevoel van trots en tevredenheid.

Meer lezen over gietijzer?

Ben je nieuw in de wereld van gietijzeren pannen? In deze blog lees je alles over gietijzer. Veel gietijzeren pannen moet je van te voren inbranden. Geen zorgen, dat is niet zo spannend. In deze blog lees je hoe over het hoe en wat van een gietijzeren pan inbranden. Verder zijn gietijzeren pannen een geliefd hulpmiddel voor de zomerse BBQ. In deze blog lees je alles over gietijzeren pannen op de BBQ. Meer geinteresseerd in een braadpan van Le Creuset of de verschillen met Staub? In deze blog ‘braadpan Staub of Le Creuset’ lees je er alles over. Tot slot schreven we een koopgids voor mensen die over willen stappen op gietijzeren panenn: de beste gietijzeren pannensets.