Polyamide kleding

Polyamide kleding: 5 redenen waarom je deze plasticsoort wilt vermijden

door

Polyamide kleding, ofwel polyamide stof. De naam klinkt technisch en onschuldig. Maar polyamide is nylon — en nylon is plastic. Het zit tegenwoordig bijna overal in: van kleding en ondergoed tot tandenborstels, keukengerei en zelfs medische hulpmiddelen. In de textielindustrie is polyamide na polyester de meest gebruikte synthetische vezel. En net als polyester brengt het gezondheidsrisico’s met zich mee die de wetenschap pas recent serieus begint te onderzoeken.

Bij Jonaterra kiezen we bewust voor kleding van 100% natuurlijke vezels — katoen, wol, linnen en zijde. Geen polyamide, geen nylon, geen plastic op je huid. Dit artikel legt uit waarom — onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek.

Wat is polyamide voor stof?

Polyamide is een synthetische vezel gemaakt via een chemisch condensatieproces van diaminezuren en dicarbonzuren — beide afgeleid van aardolie. Het bekendste polyamide in textiel is nylon 6 en nylon 6,6. Nylon werd in 1938 voor het eerst geïntroduceerd door DuPont als alternatief voor zijde — licht, sterk, elastisch en snel drogend. Het werd al snel wijdverspreid: van nylonkousen tot sportkleding, zwemkleding, ondergoed en outdoor jassen.

Tegenwoordig zit polyamide in bijna alles. Sportkleding, sokken, ondergoed, zwemkleding, regenkleding, yoga-leggings — polyamide is de standaardkeuze van de textielindustrie voor alles wat elastisch, licht of waterafstotend moet zijn. En dat is precies het probleem: het zijn de categorieën waarbij de stof het langst en meest intensief direct op de huid zit.

Is polyamide hetzelfde als polyester?

Nee — maar ze lijken op elkaar en worden beide als “plastic synthetische vezels” geclassificeerd. Beide zijn gemaakt van aardolie via chemische processen. Beide zijn plastic. Beide geven microplastics af bij gebruik en wassen. Maar er zijn verschillen:

Polyester (PET) is stijver, minder elastisch en wordt voornamelijk gebruikt voor T-shirts, truien en casual kleding. Het is goedkoper dan polyamide.

Polyamide (nylon) is zachter, elastischer, lichter en duurder. Het wordt gebruikt voor sportkleding, zwemkleding, ondergoed en kousen — kleding waarbij huidcontact intensiever is.

Een belangrijk onderscheid voor de gezondheid: uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat polyamide microplastics een sterkere interactie hebben met hormonen dan polyester microplastics. Meer hierover verderop in dit artikel.

Is polyamide ademend?

Nee — polyamide kleding is niet ademend op de manier waarop katoen, wol of linnen dat zijn. Polyamide heeft vochtafvoerende eigenschappen: het trekt vocht weg van de huid naar de buitenkant van de stof. Dat voelt droog aan, maar het is niet hetzelfde als ademen. Polyamide laat geen lucht door op dezelfde manier als natuurlijke vezels. Bij warmte en intensieve beweging houdt polyamide warmte vast, wat leidt tot een hogere huidtemperatuur en een gunstiger klimaat voor bacteriegroei.

Linnen en katoen ademen wél echt: ze nemen vocht op, geven het af en laten lucht circuleren. Meer over de voordelen van linnen lees je in onze blog over redenen om te kiezen voor linnen kleding.

Is polyamide slecht voor je gezondheid?

Wetenschappelijk onderzoek geeft steeds meer aanwijzingen dat polyamide — met name via de microplastics die het afgeeft — gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Hier zijn de vijf belangrijkste bevindingen:

1. Polyamide microplastics adsorberen testosteron en schaden de vruchtbaarheid

Een studie gepubliceerd in Ecotoxicology and Environmental Safety (2023) onderzocht de interactie tussen polyamide microplastics en testosteron in mannelijke muizen. De bevindingen zijn zorgwekkend.

Polyamide microplastics bleken van alle geteste plasticsoorten de sterkste adsorptiecapaciteit voor testosteron te hebben — sterk genoeg om de biologische beschikbaarheid van testosteron significant te verlagen. Muizen die 28 dagen werden blootgesteld aan polyamide microplastics vertoonden verlaagde testosteronspiegels in het bloed, schade aan de structuur van de zaadbuisjes, verminderde spermmotiliteit en afwijkende spermvorm. Bovendien bleek dat polyamide microplastics de intracellulaire kernmigratie van de androgeenreceptor (AR) verminderden — wat betekent dat testosteron zijn biologische functie minder goed kon uitvoeren zelfs als het aanwezig was.

De onderzoekers concluderen dat polyamide microplastics via hormoonenadsorptie de mannelijke vruchtbaarheid kunnen schaden. Dit effect was significant sterker dan bij andere geteste plasticsoorten zoals PMMA (polymethylmethacrylaat).

2. Nylon microplasticvezels schaden de longen

Een studie gepubliceerd in PubMed (2023, PMID 37971785) onderzocht de effecten van nylon 6,6 microplastische vezels op longepitheel bij mensen en muizen. Nylon microvezels — dezelfde als die vrijkomen uit nylon kleding bij gebruik en wassen — remden de ontwikkeling van luchtwegorganoïden significant. Dit effect werd veroorzaakt door componenten die uit nylon lekken, niet alleen door de vezels zelf.

Epitheelcellen geïsoleerd uit muizen die waren blootgesteld aan nylon vezels of nylon leachate vormden ook minder luchtwegorganoïden, wat suggereert dat blootstelling aan nylon langdurige effecten heeft op longepitheliale cellen. De onderzoekers concluderen dat componenten die uit nylon 6,6 lekken “vooral de zich ontwikkelende luchtwegen en/of luchtwegen die zich in herstel bevinden kunnen schaden” — en roepen op tot meer onderzoek naar de risico’s van blootstelling aan polyamide microvezels.

3. Polyamide-12 microplastics veroorzaken genotoxische stress en ontstekingen

Een studie gepubliceerd in Environment International (2023, ook gebruikt in onze blog over polyester) onderzocht de toxiciteit van polyamide-12 microplastics op menselijke cellen. De bevindingen zijn consistent met ander onderzoek: polyamide deeltjes activeerden p53 — een bekende marker voor genotoxische stress — en veroorzaakten bij herhaalde blootstelling een consistente stijging van het ontstekingsbevorderende chemokine IL-8. Bovendien vertoonden de chemicaliën die uit polyamide leken anti-androgene activiteit — in gewoon Nederlands: ze verstoren de werking van mannelijke geslachtshormonen.

4. Polyamide zwemkleding bevat hoge concentraties titanium en chroom

Een studie gepubliceerd in Environmental Research (2020) analyseerde 39 zwempakken op de aanwezigheid van zware metalen, formaldehyde en aromatische aminen. De bevinding die opvalt: titanium werd in significant hogere concentraties gevonden in polyamide zwemkleding (gemiddeld 3.759 mg/kg) dan in polyester zwemkleding (gemiddeld 24,1 mg/kg). Hoge concentraties chroom werden gevonden in zwarte polyamide stoffen (624-932 mg/kg).

Hoewel de onderzoekers concluderen dat de niet-carcinogene risico’s voor volwassenen binnen veilige grenzen vallen, zijn voor baby’s en jonge meisjes de carcinogene risico’s van chroom boven de drempelwaarde van 10⁻⁵. De onderzoekers wijzen er ook op dat de potentiële toxiciteit van TiO₂-nanodeeltjes — aanwezig in de hoge titaniumconcentraties — nog onvoldoende is onderzocht.

5. Verhitting van polyamide kleding produceert giftige gassen

Een oudere maar relevante studie gepubliceerd in het Japanese Journal of Hygiene (1978) onderzocht de pyrolyseproducten van polyamide en polyester bij verhitting boven hun hittebestendige grenzen. Bij verhitting produceerde polyamide significant giftige gassen — met name koolmonoxide als primaire doodsoorzaak bij blootgestelde muizen. Dit is relevant voor kleding die wordt gedroogd in een hete droger of gestreken op hoge temperaturen. Hoe meer synthetische vezels in kleding, hoe meer potentieel voor afgifte van schadelijke stoffen bij warmtebehandeling.

Polyamide kleding voor- en nadelen: een eerlijk overzicht

Voordelen van polyamide:
  • Licht van gewicht
  • Elastisch en vormvast
  • Sneldrogend
  • Sterk en slijtvast
  • Waterafstotend
Nadelen van polyamide:
  • Plastic — gemaakt van aardolie
  • Geeft microplastics af bij gebruik en wassen
  • Adsorbeert testosteron sterker dan andere plasticsoorten — risico voor mannelijke vruchtbaarheid
  • Lekt componenten die luchtwegepitheel kunnen schaden
  • Veroorzaakt genotoxische stress bij herhaalde celblootstelling
  • Bevat hoge concentraties zware metalen (titanium, chroom) in zwemkleding
  • Ademt niet op dezelfde manier als natuurlijke vezels

Wegen de voordelen op tegen de nadelen? Dat moet je voor jezelf bepalen. Maar wat ons betreft niet. Wij proberen het dus ten alle tijden te vermijden.

Polyamide zit overal — ook buiten kleding

Polyamide is niet alleen een probleem in kleding. Het zit in tandenborstels, keukengerei, plastic verpakkingen, 3D-printpoeder en medische hulpmiddelen. De toenemende verspreiding van polyamide in alledaagse producten vergroot de totale blootstelling aan polyamide microplastics — via inademing, huidcontact en inname via voedsel en water.

Schattingen tonen aan dat mensen via drinkwater al 11.845 tot 193.200 microplastische deeltjes per persoon per jaar binnenkrijgen. Via inademing in binnen- en buitenlucht gemiddeld 114 microplastics per kilogram lichaamsgewicht per dag. Kleding is een aanvullende en deels vermijdbare blootstellingsroute.

Wat kun je doen?

De meest directe maatregel is kiezen voor kleding van 100% natuurlijke vezels — katoen, wol, linnen of zijde. Geen polyamide in ondergoed, sokken of sportkleding waar de stof direct en intensief op de huid zit.

Bij Jonaterra vind je een selectie van kleding van uitsluitend natuurlijke vezels:

Meer lezen over de gezondheidsrisico’s van synthetische kleding? Lees onze blogs:

Bronnen:

  • Zhang et al. (2023). Polyamide microplastics reduce testosterone bioavailability and cause sperm quality to decline. Ecotoxicology and Environmental Safety. doi:10.1016/j.ecoenv.2023.115489
  • Jonker et al. (2023). Nylon microfibers inhibit developing airway organoids. PubMed. PMID: 37971785
  • Gaur et al. (2023). Toxicity of polyamide-12 microplastics on human cells. Environment International. doi:10.1016/j.envint.2023.108052
  • Yamamoto et al. (1978). Toxicity of pyrolysis products of polyamide and polyester. Japanese Journal of Hygiene, 33(2).
  • OECD TG 407 study (2025). 28-day oral exposure to polyamide-6 microplastics in male rats. Microplastics and Nanoplastics. doi:10.1186/s43591-025-00137-6
  • Rovira et al. (2020). Trace elements in swimsuits: dermal exposure and health risks. Environmental Research. doi:10.1016/j.envres.2019.109006